Heb jij al over nagedacht of je donor wilt worden? Uit onderzoek van de Universiteit Utrecht blijkt dat veel mensen geen keuze laten vastleggen. Nabestaanden moeten dan beslissen of zij toestemming geven. Deze weten vaak niet wat de wens is van de overledene en nemen daarom het zekere voor het onzekere en weigeren orgaandonatie. Veel donororganen gaan hierdoor onnodig verloren.
Mensen vinden het natuurlijk niet leuk om na te denken over de dood en vermijden dit onderwerp liever. Maar volgens Loes Smeijers, onderzoekster van de Universiteit Utrecht, moeten ze van een aantal dingen bewust worden gemaakt.
In opdracht van de Nederlandse Transplantatiestichting werd er onderzoek gedaan naar orgaandonaties in Nederland. De belangrijkste reden voor het onderzoek is vanwege het grote aantal nabestaanden dat geen toestemming geeft voor orgaandonatie. Ruim 100 nabestaanden deden mee aan het onderzoek.
Smeijers: “Ten eerste is er een groot tekort aan donororganen. Bijna 1400 mensen staan op de wachtlijst en 800 hiervan wachten op een nier. Wanneer deze mensen een donororgaan ontvangen kan hun kwaliteit van leven enorm verbeteren en in veel gevallen zelfs hun leven worden gered.” De vraag om toestemming voor orgaandonatie voor nabestaanden is vaak een erg moeilijk en pijnlijk moment, in een periode van groot verdriet. Je kunt je dierbaren deze moeilijke keuze besparen door aan te geven waar je voorkeur naar uit gaat. Voor nabestaanden is het een grote geruststelling wanneer zij weten dat zij gehoor geven aan de wens van de overledene.
Familielid staat een nier af
Voor mensen die bijvoorbeeld wachten op een nier is donatie bij leven een goed alternatief voor ‘post-mortale orgaandonatie’, oftewel orgaandonatie na de dood. Ze vertelt: “In dit geval kan een familielid een nier afstaan, maar ook kunnen mensen een nier doneren aan een vreemde. Wanneer je besluit een nier aan iemand te doneren, hoeft deze persoon niet langer op de wachtlijst te staan. Donatie bij leven is natuurlijk geen oplossing voor mensen die bijvoorbeeld wachten op een donorhart.”
Maar wat kan de overheid doen om het donororganen tekort in Nederland op te lossen? Er is veel discussie over het huidige registratiesysteem. Het alternatief zou een ADR-systeem kunnen zijn, waarbij iedereen automatisch donor is tenzij men aangeeft dit niet te willen. “Dit systeem hebben ze bijvoorbeeld in België en in Portugal. Experts zijn het er niet over eens of dit beleid zou leiden tot meer donoren en sommige mensen vinden het een vervelend idee dat zij automatisch donor zouden zijn. Daarom zal de discussie over dit onderwerp waarschijnlijk nog even voortduren en is er voorlopig geen nieuwe wet. “Daarom benadruk ik het alternatief voor registratie, praat hierover met dierbaren en zorg dat zij op de hoogte zijn van je keuze. Ook wanneer je hier nog niet zeker over bent, kunnen gesprekken hierover helpen je vragen te beantwoorden en tot een weldoordachte keuze te komen.”
Smeijers staat geregistreerd met keuze 1. Ze vertelt: “Wat betekent dat ik donor wil zijn. Dit wilde ik ook al voor ik dit onderzoek ging doen, maar ik had mij nooit laten registreren. Het zelfde excuus ‘dat komt er nog wel een keer van’.” Natuurlijk zijn er ook mensen die heel bewust de keuze maken geen donor te willen zijn. “Bijvoorbeeld omdat zij denken dat dit een probleem vormt in een ‘volgend leven’, of omdat zij het concept van orgaandonatie niet zien zitten. Wanneer iemand een weldoordachte keuze maakt om geen donor te zijn, moet deze keuze worden gerespecteerd.”
